علي کرمي، کارشناس روابط بين الملل

 سرانجام حكومت10ساله توني‌ بلر در كسوت نخست‌وزيري انگليس در مقر داونينگ استريت به پايان رسيد. توني بلر در روز پنجشنبه 20 ارديبهشت، تصميم خود را براي ترك قدرت و استعفا از رهبري حزب كارگر اعلام كرد. وي در اقامتگاه شخصي خود اعلام كرد امروز 27 ژوئن (6 تير) از قدرت كناره‌گيري خواهد كرد.

توني بلر در سال 1997 به قدرت رسيد. در همان زمان هم گوردون براون جدي‌ترين رقيب وي بود ولي توني‌ بلر در نهايت توانست به رهبري حزب كارگر و نخست‌وزيري انگليس دست پيدا كند. بلر به خاطر اتخاذ تصميمات داخلي از محبوبيت بالايي برخوردار بود.

براي مثال دستاوردهاي اقتصادي دولت بلر در پايين نگه‌داشتن همزمان نرخ تورم و بيكاري و حفظ نرخ رشد آنقدر تاثيرگذار بود كه حتي با مخالفت اكثريت مردم با مداخله نظامي در عراق، وي توانست در سومين انتخابات پي‌درپي، رقيبانش را شكست دهد و به رهبري حزب كارگر دست پيدا كند.

ولي اجراي سياست خارجي انگليس توسط بلر و همراهي بيش از حد وي با ايالات متحده آمريكا در اتخاذ سياست‌هاي بين‌المللي، به خصوص همراهي بلر با جورج‌ بوش، رئيس‌جمهور آمريكا در جنگ عراق، محبوبيت وي را در سراشيبي سقوط قرار داد تا اينكه در نهايت توني بلر به خاطر انتقادهاي شديد به خاطر راه‌اندازي جنگ عراق و سوءمديريت اين جنگ مجبور به كناره‌گيري از قدرت شد و رقيب ديرينه وي، گوردون براون، به رهبري حزب كارگر و نخست‌وزيري انگليس دست پيدا كرد.

ذكر دو دليل در اينجا ضروري به نظر مي‌رسد. اول اينكه، هر دولتمردي در دوران حكومت خود با اتخاذ تصميماتي اعم از داخلي و خارجي در حوزه‌هاي مختلف، در اذهان شهروندان كشور خود و جهانيان محبوبيت و مشروعيت كسب مي‌كند. حفظ و ارتقاي اين مشروعيت هم به عملكرد دوران صدارتش برمي‌گردد. بدين ترتيب سه روش براي پايان حكومتراني يك دولتمرد در يك كشور وجود دارد:

-1 پايان دوره قانوني 2- اجبار به استعفا و 3- شكست انتخاباتي. توني‌بلر از جمله شخصيت‌هاي سياسي در جهان است كه به خاطر عملكرد ضعيف و نادرست در اتخاذ تصميمات سياست خارجي، به خصوص جنگ عراق‌ و عدم حمايت طرفداران حزب كارگر از وي، مجبور به كناره‌گيري از قدرت شد.

دوم اينكه، همين راه‌اندازي و تصميم‌گيري جنگ عراق توسط جورج‌بوش و توني‌بلر مهم‌ترين عامل خداحافظي «همراه بوش» از داونينگ استريت است. بي‌ترديد توني بلر قرباني جنگ عراق شد. به عبارت ديگر مي‌توان گفت: «بلر نيز در ديگ جوشان حمله بوش عليه عراق سوخت. به طور كلي جنگ عراق هم در جبهه نظامي و غيرنظامي و هم در جبهه سياسي قرباني مي‌گيرد. در جبهه نظامي و غيرنظامي جنگ عراق ارتش آمريكا و شهروندان عراقي هر روز در حال سوختن هستند. ولي آنچه از همه مهم‌تر است جبهه سياسي جنگ عراق است كه به موازات جبهه نظامي و غيرنظامي قرباني مي‌گيرد.

توني بلر هم قرباني سياسي جنگ عراق شد. هرچه از جنگ عراق مي‌گذرد ياران و همپيمانان بوش كمتر و كمتر مي‌شوند تا قبل از استعفاي توني‌ بلر از رهبري حزب كارگر و نخست‌وزيري انگليس، اعضا و تيم بوش و طراحان جنگ عراق، يكي پس از ديگري به خاطر راه‌اندازي جنگ عراق و عدم موفقيت در آن مجبور به استعفا شدند. دونالد رامسفلد، وزير دفاع سابق آمريكا، پاول وزير خارجه سابق آمريكا و در نهايت ژنرال پيتر پيس از چهره‌هاي برجسته تيم بوش بودند كه به خاطر جنگ عراق استعفا دادند.

به هرحال جنگ عراق داغ بزرگي بر سياست عاملان راه‌اندازي اين جنگ بر جاي گذاشت؛ داغ استعفا. توني‌ بلر سياستمداري بود كه قادر به مجاب كردن مردم بود و مي‌توانست با عزم و جزم آنچه را كه صحيح مي‌داند انجام دهد ولي كارنامه 10‌ساله بلر در كسوت نخست‌وزيري تحت‌الشعاع جنگ عراق قرار گرفت و در نهايت به كناره‌گيري وي از قدرت انجاميد.

شايد اگر توني‌ بلر در زمان راه‌اندازي جنگ عراق عاقلانه‌تر تصميم مي‌گرفت و خود را همراه بوش در اين جنگ وارد نمي‌كرد، امروز اينطور مجبور به ترك داونينگ استريت - مقر نخست‌وزيري انگليس - پس از 10 سال نمي‌شد.

"آقاي بلر، خودكرده را تدبير نيست."