-
دور برگشت ديپلماسي فوتبال؛ سفر سارگسيان به تركيه
ايراس: عبدا... گل در سپتامبر 2008 با سفر به ايروان براي تماشاي مسابقة فوتبال تيمهاي ملي تركيه و ارمنستان روند عاديسازي روابط بين دو كشور را وارد مرحلة جديدي كرد و از اين نقطه عطف به عنوان «ديپلماسي فوتبال» ياد شد. پس از اين تحول، مقامات دو كشور رايزنيهاي مختلفي را در سطوح متفاوت براي عملياتي كردن فرآيند عاديسازي روابط مطمحنظر قرار داده كه انتشار بيانية مشترك وزارتخانههاي خارجة دو كشور و اعلام خبر تدوين دو پروتكل براي انجام اين منظور آخرين مورد از اين تلاشها است. در همين راستا و با عنايت به در پيش بودن ديدار برگشت تيمهاي ملي ارمنستان و تركيه در 14 اكتبر، عبدا... گل، رئيسجمهور تركيه با ارسال نامهاي به سرژ سارگسيان، رئيسجمهور ارمنستان از وي براي تماشاي اين مسابقه به صورت رسمي دعوت كرده كه به نظر ميرسد اجابت اين دعوت از سوي سارگسيان بتواند تكانهاي جديد به فرآگرد عاديسازي روابط دو كشور باشد.
تلاشهاي آنكارا و ايروان براي عاديسازي و از سرگيري روابط كه از مدتي پيش صورت جديتري به خود گرفته همچنان ادامه دارد و به رغم برخي ترديدها و مخالفتهاي داخلي و خارجي، تحركات دو كشور در اين رابطه همچنان ادامه دارد. در همين راستا، اخيرا عبدا... گل، رئيسجمهور تركيه طي نامهاي رسمي از سرژ سارگسيان، رئيسجمهور ارمنستان دعوت كرده كه براي تماشاي مسابقة فوتبال تيمهاي ملي دو كشور كه 14 اكتبر در تركيه برگزار خواهد شد، به شهر بورسا مسافرت كند. اين اقدام عبدا... گل را در واقع امر، پاسخ به دعوت رسمي سارگسيان از وي براي تماشاي مسابقة رفت تيمهاي ملي دو كشور است كه 6 سپتامبر 2008 در ارمنستان برگزار و عبدال... گل در اقدامي بيسابقه كه به ديپلماسي فوتبال نامبردار شد، با پاسخ مثبت به اين دعوت در ارمنستان حضور يافت. بيترديد ديدار دو رئيسجمهور در حاشية اين مسابقه نقطة عطفي در روند عاديسازي روابط ميان دو كشور بود كه به صورت كجدار و مريض پيش از آن نيز دنبال ميشد، اما پس از اين ديدار شكل رسميتر و جديتري به خود گرفت.
شايان ذكر است كه دعوت از سارگسيان براي حضور در تركيه در حالي صورت ميگيرد كه فرآيند عاديسازي روابط با ارمنستان در اين كشور همچنان مخالفان بسياري دارد. به واسطة همين مخالفتهاي بود كه رجب طيب اردوغان، نخستوزير تركيه در چند مرحله مجبور به اين تأكيد شده كه حل مسئلة قرهباغ پيششرط غيرقابل اغماض بازسازي روابط آنكارا – ايروان است. با اين ملاحظه و با عنايت به روندهاي در جريان در روابط دو كشور، به نظر ميرسد موضعگيريهاي متفاوت مقامات رسمي تركيه واجد دو جنبة ظاهر و باطني باشد. ظاهر مسئله همان طور كه اردوغان نيز اعلام كرده، نشان از آن دارد كه تركيه همچنان به مواضع پيشين خود در قبال ارمنستان به ويژه حمايت همهجانبه و راهبردي از آذربايجان متعهد است و ملاحظات مخالفين داخلي در هر گونه گسترش روابط با ارمنستان را مطمحنظر قرار ميدهد.
اما موضعگيريهاي ساير مقامات ترك از جمله عبدا... گل حاكي از آن است كه مقامات آنكارا در پيشبرد فرآيند عاديسازي روابط با ارمنستان عزمي جزم دارند كه نمود آن را ميتوان بيانية مشترك وزراي خارجة دو كشور و اعلام خبر تدوين دو پروتكل به عنوان راهكارهاي عملي عاديسازي روابط دانست. بر اين اساس، برخي موضعگيريهاي مخالف مقامات آنكارا، در عين اظهارات مصالحهجويانه از سوي آنها را ميتوان از سويي تلاش آنها براي تخفيف مخالفتهاي داخلي، نشان دادن توجه به ملاحظات داخلي و دريافت بازخورد از ناحيه داخل و از سوي ديگر، تمايل عملي آنها به ازسرگيري روابط با ارمنستان دانست. چرا كه اگر مقامات آنكارا به صورت يك باره و همهجانبه به هواداري از بهسازي روابط با ارمنستان اقدام كنند، در مقابل با مخالفت همهجانبة مخالفين روبهرو خواهد شد.
لازم به يادآوري است كه سارگسيان پيش از انتشار رسمي بيانية مشترك وزارتخانههاي خارجه دو كشور مبني بر عاديسازي روابط، تأكيد كرده بود كه اگر تا پيش از 14 اكتبر مرزها بازگشايي نشود، براي تماشاي مسابقة فوتبال تيمهاي ملي دو كشور به تركيه سفر نخواهد كرد. عبدال... گل، در سفر اخير خود به نخجوان كه براي شركت در نشست سران كشورهاي تركزبان صورت گرفت در اشاره به اين اظهارنظر و در خصوص دعوت خود از سارگسيان، با بيان اينكه سال گذشته بدون هر گونه پيششرطي به ارمنستان سفر كرده، تصريح كرد، «من دعوت نامهاي براي رئيسجمهور ارمنستان براي تماشاي مسابقة فوتبال ارسال داشتهام. اگر اين دعوت اجابت شود، آنكارا به بهترين نحو از سارگسيان ميزباني خواهد كرد».
با اين ملاحظه، اظهارنظر سارگسيان را ميتوان نوعي پيششرط براي حضور در تركيه دانست كه با عنايت به تحولات پيشرو از جمله انجام تمهيدات امضاء دو پروتكل بازگفته در 10 و 11 اكتبر، امكان تحقق آن و هموار شدن زمينة سفر وي به تركيه دور از انتظار نيست. روندها حكايت از آن دارد كه طرف ارمني مشكلي براي امضاء اين پروتكلها در موعد مقرر نداشته و مخالفين توان قابل ملاحظهاي براي ممانعت از اين روند را ندارند (هرچند همان طور كه روندهاي اخير نشان داده نبايد از مخالفت ارامنة جهان با روند عاديسازي روابط ارمنستان و تركيه گذشت. طي ماههاي اخير جمعيتهاي مختلف ارامنة در نقاط مختلف دنيا از جمله در امريكا، فرانسه، لبنان و روسيه نارضايتي خود را از تصميمات دولت سارگسيان در قبال تركيه نشان دادهاند). هرچند در تركيه نسبت به ارمنستان مخالفتها واجد توان تأثير بيشتر است، اما با توجه به روندهاي شكل گرفته به نظر ميرسد در خصوص اين پروتكلها آنكارا نيز با مشكلي مواجه نباشد. اما همان طور كه پيشتر نيز اشاره شده، مخالفين ارمني، اين پروتكلها را عقبنشيني آشكار از سوي ايروان در برابر آنكارا به ويژه در خصوص كشتار ارامنه در سال 1915 ميدانند و در تركيه نيز مخالفين، امضاء اين پروتكلها را نقض اصول همكاري راهبردي با آذربايجان تعبير و امتيازدهي به ايروان در موضوع قرهباغ ميدانند.
اما همان طور كه اشاره شد، روندها حكايت از پيشرفته امور دارد. بنا به اعلام رسانههاي تركيه، دولت و نيروهاي امنيتي اين كشور از هماكنون تدابيري را براي برگزاري مسابقة فوتبال بين تيمهاي ملي تركيه و ارمنستان و حضور مقامات سياسي ارمنستان و به احتمال زياد سارگسيان در بورسا مطمحنظر قرار دادهاند. هرچند هنوز محل اقامت مقامات سياسي ارمنستان و تيم فوتبال اين كشور در بورسا اعلام نشده، اما افزايش تحركات امنيتي براي تأمين امنيت ميهمانان ارمني مشهود است. در اين رابطه، افزون بر فدراسيون فوتبال تركيه، وزارت خارجه، وزارت كشور و نهاد رياستجمهوري اين كشور نيز بسيج شدهاند. همان طور كه اشاره شد، نيروهاي امنيتي تركيه نيز براي مقابله با اعتراضات احتمالي مخالفين به حضور تيم فوتبال و مقامات ارمني تدابير را مطمحنظر قرار دادهاند.
در همين راستا و بنا به اعلام مقامات امنيتي تركيه، بردن هرگونه پوستر، پلاكاردها و هرگونه وسايل تبليغي ضدارمني به ورزشگاه ممنوع بوده و در حوالي ورزشگاه و در اماكن عمومي شهر بورسا نيز برگزاري هر گونه تجمع اعتراضي عليه ارمنستان غيرقانوني خواهد بود. بنا به اعلام رسانههاي تركيه از جمله مقامات رسمي كه براي تماشاي اين مسابقه در ورزشگاه حضور خواهند يافت ميتوان به اردوغان، وزاري خارجة ارمنستان و تركيه و رؤساي جمهور دو كشور (در صورت پذيرش دعوت عبدا... گل از سوي سارگسيان) اشاره كرد. بنا به اعلام اين خبرگزاريها، به علت حساسيت اين مسابقه، احتمالاً ميشل پلاتيني، رئيس يوفا نيز در استاديوم ورزشي بورسا حضور خواهد يافت.
جالب تأمل اينكه حضور اين مقامات و حساسيت اين مسابقة فوتبال در حالي است كه تيم فوتبال ارمنستان بنا به وضعيت خود در جدول مسابقات از هيچ شانسي براي صعود به مرحلة بالاتر برخوردار نيست و صعود تركيه نيز با اما و اگرهاي مختلفي از جمله نتيجة مسابقة استوني و بوسني منوط است. با اين ملاحظه، اين مسابقه بيش از حساسيتهاي ورزشي، واجد حواشي سياسي است و به همين واسطه، حضور احتمالي سارگسيان در بورسا، نه به واسطة تماشاي فوتبال، بلكه كاملاً با جهتگيريهاي سياسي خواهد بود. به هر تقدير، با عنايت به اينكه روند عاديسازي روابط بين آنكارا و ايروان كه با مسابقة فوتبال دو كشور و سفر عبدا... گل به ارمنستان به بهانة تماشاي اين مسابقه شروع شد (در سطح رؤساي جمهور دو كشور)، پس از ارجاع به سطوح پائينتر از تب و تاب اوليه باز ايستاده و هماكنون و پس از اظهارنظرهاي اردوغان مبني بر حل مسئلة قرهباغ به عنوان پيششرط عاديسازي روابط با ايروان، دورنماي پيشرفت قابل ملاحظهاي براي آن متصور نيست، به نظر ميرسد سفر سارگسيان به بورسا و ديدار مجدد وي با عبدا... گل بتواند تكانة جديد به روند عاديسازي روابط دو كشور باشد.
- چهارشنبه، ۱۵ مهر ۱۳۸۸
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 471
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
دیگر عناوین :
