-
محدوده استراتژي هسته اي اسرائيل
نويسنده: حميد - هاديان
منبع: ماه نامه - همشهري ديپلماتيك - 1383 - شماره 12، ارديبهشت
به طور كلي مسايل هسته اي شامل سه بخش الف) فلسفه پيدايش تسليحات هسته اي ( انقلاب در امور نظامي)، ب) تداوم انگيزه كشورها براي دستيابي به تسليحات هسته اي (سياستگذاري هسته اي) و ج) انرژي سياسي متصاعد شده ناشي از همكاري، رقابت و منازعه كشورهاي هسته اي در سطوح ملي، منطقه اي و بين المللي است.
به عبارت ديگر؛ مسائل هسته اي در سه حوزه تخصصي تكنيك، تاكتيك و استراتژي تعريف و تيپولوژي مي شود. مسايل حساس و استراتژيك هسته اي اسرائيل نيز در حوزه هاي مذكور قرار مي گيرد.
اما محدوده استراتژي هسته اي اسرائيل بيشتر در حوزه نظريه پردازي، سياستگذاري و استراتژي هسته اي قرار مي گيرد. كشورهاي هسته اي همواره تلاش مي كنند تا محدوده استراتژيك هسته اي آنها كوچك تر و قابل كنترل باشد. در حالي كه محدوده استراتژي هسته اي اسرائيل بسيار وسيع تر شده است. اين محدوده ديگر به دشمنان سنتي اسرائيل يعني سوريه، مصر، اردن و لبنان محدود نمي شود و هر چه در اين محدوده مي گذرد مي تواند امنيت اسرائيل را به مخاطره اندازد.
البته محدوده استراتژي هسته اي اسرائيل صرفاً به پيشرفت هاي نرم افزاري و سخت افزاري هسته اي كشورهاي هدف تمركز نمي شود بلكه انقلاب در امور نرم افزاري و سخت افزاري نظامي بويژه غيرمتعارف و نيروهاي استراتژيك كشورهاي هدف نيز هشدار جدي تلقي مي شود.
مرز استراتژي هسته اي اسرائيل كجاست؟
پاسخ به اين سؤال به دو عامل بستگي دارد: الف) برد موشك هاي مجهز به تسليحات غيرمتعارف كشورهاي هدف مرز و محدوده استراتژيك هسته اي اسرائيل محسوب مي شود و ب) تبديل رقابت به دشمني و نيز تشديد و تداوم دشمني كشورهاي هدف با اسرائيل در محدوده استراتژيك هسته اي اسرائيل جدي و حساس است.
آيا اسرائيل توانايي مقابله با تهديدات واقع در محدوده رو به گسترش استراتژي هسته اي واقع در مناطق حساس و استراتِژيك شامل درياي مديترانه، تنگه جبل الطارق، خليج فارس، خليج عدن، درياي سياه و حتي درياي خزر را دارد؟
به نظر مي رسد كه اسرائيل دو نوع سياست شامل سياست نرم افزاري و سخت افزاري دوستانه و دشمنانه در قبال كشورهاي هدف و نيز كشورهاي پيرامون كشورهاي هدف را براي كاهش ريسك دنبال كرده است. استراتژي سياست خارجي پيراموني اسرائيل در اين مقوله قرار مي گيرد.
آيا در صورت نهادينه شدن مفهوم Zone of peace در محدوده استراتژي هسته اي اسرائيل تعادل استراتژيك هسته اي معني دارد؟ دولت unique اسرائيل در فضاي پارانويا امنيتي نمي تواند تعادل استراتژيك هسته اي داشته باشد. پديده هايي چون دموگرافي، وسعت جغرافيايي، انقلاب در امور نظامي كشورهاي هدف و از اين قبيل هرگز تعادل استراتژيك هسته اي حتي در زمان صلح براي اسرائيل به وجود نمي آورد. بنابراين در ادبيات استراتژي هسته اي اسرائيل، نه فقط بازدارندگي به توانمندي قدرت هسته اي آن در قبال كشورهاي حريف و هدف و بلكه ممنوعيت افشاي اطلاعات هسته اي را شامل مي شود. اسرائيل هر گونه اطلاعات در مورد توانايي هسته اي خود را پنهان كرده است. اين پنهانكاري يك عامل بازدارنده فوق العاده به شمار مي رود و هميشه يك چهره بازدارنده به اسرائيل داده است.
بنابراين سياست تقدس آميز هسته اي اسرائيل در اين چارچوب ادبي استراتژيك معنا و مفهوم پيدا مي كند. سياست مذكور در طرح و برنامه نظاميIDF يك عامل بازدارندگي فعال و در پروسه سياستگذاري خارجي يك پشتوانه محسوب مي شود. گفته مي شود كه استراتژي امنيت ملي اسرائيل با سياست ابهام هسته اي آن كشور گره خورده است.
وحشت غيرمتعارف يكي از مفاهيم مهم و بنيادين در ادبيات استراتژيي هسته اي اسرائيل به شمار مي رود. تهديدات غيرمتقارن، تهديدات ناشناخته شناخته شده و ناشناخته ناشناخته از زيرمجموعه هاي وحشت غيرمتعارف به شمار مي روند.
(SO) Samson Option در دكترين ابهام هسته اي اسرائيل جايگاه خاص و استراتژيك در قبال وحشت غيرمتعارف دارد و زيرمجموعه هاي ادبي استراتژيك آن در رده مفهوم اخير (SO) دارد به دنبال انحصارطلبي هسته اي در محدوده استراتژيك هسته اي اسرائيل است.
انحصارطلبي هسته اي اسرائيل با اطلاعات استراتژيك تكميل مي شود. چرا كه انحصارطلبي هسته اي با مالكيت ذهني، دانش و اطلاعات مرتبط است. اطلاعات استراتژيك يك كشور براي هدايت، توسعه و سرمايه گذاري روي دانش ها مربوط است. دكترين ها، استراتژي ها و راهبردها نيز از اطلاعات استراتژيك نشأت مي گيرد. بنابراين دكترين ابهام آميز هسته اي اسرائيلي بويژه در محدوده استراتژيك هسته اي آن از اطلاعات استراتژيك ناشي مي شود.
الگو و زيرساخت براي تهيه و تنظيم اطلاعات استراتژيك لازم و ضروري است. بستر تدوين و توسعه اطلاعات استراتژيك اسرائيل از دو الگوي شرقي و غربي نشأت مي گيرد. اگرچه جمع آوري اطلاعات استراتژيك توسط نرم افزارها و سخت افزارهاي نظامي انجام مي گيرد ولي تحليل و آناليز آنها از يك سو نيازمند نرم افزارهاي دقيق و تخصصي انساني و ماشيني (ديجيتالي) است و از سوي ديگر مستلزم آگاهي هر دو دسته از الگوهاي شرقي و غربي تهيه اطلاعات استراتژيك است.
موقعيت استراتژيك اسرائيل در طول جنگ سرد براي رقابت با دول عربي مسكو مدار و نيز رقابت همه جانبه با اتحاد جماهير شوروي بود. مقامات ارشد سياسي و نظامي اسرائيل نيز مدعي بودند كه آنها ضمن مقابله با اين دسته دولتها با ابرقدرت شوروي نيز به مقابله جدي مشغولند. فلسفه سياسي تشكيل لابي اسرائيل در آمريكا براي تحقق حيات سياسي دوزيستي شرقي و غربي آن كشور در طول جنگ سرد بود. بنابراين تحليل گران اطلاعات استراتژيك اسرائيل ضمن تاسي از فرهنگ حيات سياسي دوزيستي به رويكردهاي آناليز شرقي و غربي آگاهي كامل داشته اند. بي جهت نيست كه اسرائيل عضو غيررسمي ناتو و متحد استراتژيك ايالات متحده در منطقه حساس خاورميانه به شمار مي رود.
يكي از نكات كليدي در فرهنگ حيات سياسي دوزيستي اسرائيل براي آناليز اطلاعات استراتژيك، مفهوم حداكثر ريسك گريزي است. همگان اذعان دارند كه ضعف دموگرافي و جغرافيايي اسرائيل توانايي آن را براي كنترل و مهار پديده هاي حساس واقع در محدوده استراتژيي هسته اي را كاهش مي دهد. حداكثر ريسك گريزي به منزله اجراي استراتژي ضربات پيشدستانه و پيشگيرانه براي انهدام منابع بالقوه و بالفعل تهديدات است. منابع موثق آكادميك گواهي مي دهند كه ايالات متحده آمريكا اين مفهوم استراتژيك را از اسرائيل طي جنگهاي ۱۹۵۶، ۱۹۶۷، ۱۹۷۳ و ۱۹۸۲ كسب و توسعه داده است. بي جهت نيست كه برخي از مقامات ارشد سياسي و نظامي دولت بوش از جناح نئومحافظه كاران روابط تنگاتنگ استراتژيك با اسرائيل دارند و يكي از متدهاي عملياتي نظامي آنها عليه طالبان و شبكه فرامليتي تروريستي القاعده در افغانستان و رژيم صدام حسين ضربات پيشدستانه و پيشگيرانه بوده است.
در محافل فكري استراتژيك در غرب با تمركز بر آلمان و نيز در آمريكا كنترل و مهار محدوده استراتژيك هسته اي توسط يگان هاي دور پرواز انجام مي گيرد. آلمان بزرگترين قدرت هوايي اروپا، اولين كشور اروپايي عضو ناتو بود كه پس از واقعه ۱۱ سپتامبر به اعزام يگان هاي پروازي برد بلند به آ مريكا پرداخت.
در اسناد علمي مطالعات استراتژيك توجه زيادي به روابط تنگاتنگ اسرائيل، آمريكا و آلمان در خصوص تدوين و توسعه برنامه هاي نرم افزاري و سخت افزاري اسكادران هاي پروازي برد بلند شده است.
بي شك اسرائيل نيز براي كنترل و مهار محدوده استراتژيك هسته اي به يگان هاي دور پرواز متوسل خواهد شد. فضاي سرزميني براي اجراي مانورهاي نظامي و كسب لجستيك لازم، استراتژي پيراموني اسرائيل و روابط حساس و تنگاتنگ استراتژيك اسرائيل با برخي كشورهاي منطقه را توضيح، تشريح و تحليل مي كند
- دوشنبه، ۲۰ مهر ۱۳۸۸
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 779
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
دیگر عناوین :
