-
تحليل اسرائيلي استراتژي هسته اي ايران
منبع: ماه نامه - همشهري ديپلماتيك - 1383 - شماره 12، ارديبهشت - به نقل از Inteligx. Com
ميانه روها در سازمانهاي امنيتي و مذهبي ايران حمايت خود را از بازرسي سر زده برنامه هسته اي اين كشور اعلام كردند. اما تند روها با اين استدلال كه اين رفتار به معناي نقض حاكميت ايران است، اين گونه بازرسي را به معناي تسليم دانستند
برنامه هسته اي ايران ريشه در دوران شاه دارد اما پس از انقلاب در سال ۱۹۷۹ همه چيز براي مدت يك دهه متوقف ماند. سپس در چهارده سال بعدي ايران براي توسعه مواد شكافتني برنامه مخفيانه اي را هدايت كرد كه اين كشور را در توليد سلاحهاي هسته اي توانمند مي ساخت. اين خلاصه گزارشي است كه از سوي رئيس آژانس بين المللي انرژي اتمي، محمد البرادعي در نوامبر ۲۰۰۳ ارائه شد. در ضمن در اين گزارش آمده است كه ايران پذيرفته است كه بين سالهاي ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲ در توليد پلوتونيم موفقيت حاصل كرده است.
گزارش البرادعي نكات برجسته سيستم پنهان كارانه، فريب كارانه و گمراه كننده اي را كه به خوبي سازمان يافته است، مشخص مي كند . ايرانيان در ارائه گزارش از بسياري از فعاليتهاي هسته اي خود( از جمله، خريد مواد هسته اي، ساخت پايگاه هاي هسته اي مخفي، حتي غني سازي اورانيوم با سانتريفوژها) كوتاهي كرده است. همه اينها با وجود اين حقيقت كه ايران مجبور است به عنوان يك امضا كننده پيمان منع گسترش سلاحهاي هسته اي NPT تمامي فعاليت هاي هسته اي خود را گزارش بدهد، انجام مي گيرد.
در طول اين ۱۴ سال، هيچ نقطه اختلافي بين اصلاح طلبان و محافظه كاران بر سر اين مسئله استراتژيك و كليدي گزارش نشده بود. اما زماني كه سياست پنهان كارانه ايران آشكار شد و فشار بين المللي تحت رهبري ايالات متحده، ايران را مجبور ساخت كه توانمنديهاي خود را آشكار سازد و حتي تعدادي از آنها را برچيند، بين اصلاح طلبان و محافظه كاران اختلاف حاصل شد. سخنگوي وزارت خارجه، حميد رضا آصفي در اواخر سپتامبر اعلام كرد كه تهران از برنامه هسته اي خود يا توليد اورانيوم غني شده دست نكشيده است، هر چند كه وزير امور خارجه كمال خرازي، در مصاحبه اي با BBC اعلام كرد كه ايران به هيچ وجه هيچ گونه برنامه اي براي توليد سلاحهاي كشتار جمعي نداشته است. رئيس جمهور خاتمي تأكيد كرد كه ايران هيچ قصدي براي توسعه سلاحهاي هسته اي ندارد و به اعتقاد وي درك اين مطلب توسط سازمان ملل حاصل خواهد شد.
در نيمه دوم ماه اكتبر يك هيئت عاليرتبه اروپايي مركب از وزيران امور خارجه انگليس، فرانسه و آلمان (جك استراو، دومينيك دوويلپن و يوشكا فيشر) ديدار بي سابقه اي را از تهران به عمل آوردند. هدف آنان اين بود كه از ايران بخواهند تا هدف برنامه هسته اي خويش را روشن سازد و به تعهد خود مبني بر توقف تمامي اقدامات مربوط به توليد بمب هسته اي پايبند باشد. همچنين وزراي خارجه سه كشور، ميزبان خويش را تحت فشار قرار دادند تا تاريخ ۳۱ اكتبر به التيماتوم آژانس جهت پاسخگويي به اتهامات وارد شده مبني بر اينكه ايران در حال اجراي يك برنامه سلاحهاي هسته اي بطور مخفيانه است، عمل نمايد. بنابر اعلام منابع ديپلماتيك، وزراي خارجه از ايران خواستند تا پروتكل الحاقي پيمان NPT را كه امكان بازرسي تأسيسات هسته اي را به آژانس مي دهد، امضا نمايد و براي ايجاد انگيزه لازم بمنظور همكاري كامل اين كشور با آژانس آنها پيشنهاد ارائه همكاري تكنولوژيك به ايران جهت توسعه برنامه هسته اي غير نظامي اش دادند.ميانه روها در سازمانهاي امنيتي و مذهبي ايران حمايت خود را از بازرسي سر زده برنامه هسته اي اين كشور اعلام كردند. اما تند روها با اين استدلال كه اين رفتار به معناي نقض حاكميت ايران است، اين گونه بازرسي را به معناي تسليم دانستند.
با وجود اين دوگانگي، كساني هم بودند كه اعتقاد داشتند ايران نقش دوگانه اي را بازي مي كند. از نظر داخلي آنها به اروپائيها قول دادند كه با بازرسي سرزده تنها به طور موقت موافقت كنند، نه اينكه از كل برنامه هاي هسته ايشان براي هميشه صرفنظر كنند. در حقيقت به آن معني است كه هيچ تغيير ماهوي در برنامه هسته اي ايران ايجاد نشده است .
نيوزويك گزارش داد كه مشاوران رئيس جمهور بوش مشكوكند به اينكه آيا آندسته از رهبران ايران كه با اروپائيها مذاكره كردند، عملا توانستند موفقيتي بدست آورند .
با نزديك شدن زمان برگزاري اجلاس شوراي حكام سازمان انرژي اتمي در ماه نوامبر در وين كه موضوع بحث آن برنامه هسته اي ايران بود، آمريكا، اروپا، ايران و آژانس، سخنان تندي را با يكديگر رد و بدل كردند.
موضوع جلسه قطعنامه اتحاديه اروپا بود كه ايران را به دليل «عدم پايبندي به تعهداتش» سرزنش مي كرد. ايالات متحده معتقد بود كه لحن قطعنامه بسيار ملايم است و از آژانس بين المللي انرژي اتمي خواست اعلام كند «ايران تعهداتش را نقض كرده است. اين لحن بيان مسئله را به شوراي امنيت سوق مي داد.»
كالين پاول وزير امور خارجه دولت آمريكا اعلام كرد كه تصميم اخير ايران مبني بر همكاري با آژانس و امضاي پروتكل الحاقي «قدمي در جهت درست» بوده است. اما وي افزود هرگونه تصميم گيري بر سر مسئله هسته اي ايران بايد مكانيزمهاي اجرايي را در بر گيرد تا باعث ادامه همكاري ايران شود. ايران، به نوبه خود اعلام كرد كه اينگونه تند سخن گفتن باعث مي شود كه ايران در همكاري با آژانس تجديد نظر كند. حسن روحاني دبير شوراي عالي امنيت ايران هشدار داد كه ايران قطعنامه اي را كه اين كشور را از نظر حقوقي مجبور به توقف فعاليتهاي مربوط به غني سازي اورانيوم كند، تحمل نخواهد كرد و تأكيد كرد كه تصميم گيري در مورد توقف موقت برنامه ها آزادانه اتخاذ شده وعلاوه بر اين هيچ عامل خارجي حق ندارد به ايران سياستي را ديكته كند.
در آغاز ماه فوريه ايران و آژانس مجددا با يكديگر اختلاف پيدا كردند. اختلاف اين بار بر سر مفهوم تعهد ايران مبني بر توقف برنامه غني سازي اورانيوم بود، ايرانيان مدعي بودند كه هر چند تعهد آنان عملا غني سازي اورانيوم را منع مي كند، اما اين اجازه را به آنها مي دهد كه استقرار سانتريفوژها را براي غني سازي اورانيوم در سايت (پايگاه) نطنز را ادامه دهند. هر چند آژانس بين المللي انرژي اتمي معتقد بود براساس توافق بدست آمده در اواخر سال ۲۰۰۳، ايران بايد تمامي فعاليت هاي مربوط به برنامه هسته اي خويش را متوقف كند. اعتقاد هيأت حاكمه آمريكا نيز چنين بود. چيزي كه در اواخر ژانويه آمريكا از آن به عنوان «مانور طفره روي ايران » ياد مي كرد.
البرادعي چندي پيش گزارش ديگري در مورد برنامه هسته اي ايران به شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي ارائه كرد.
براساس يافته هاي وي كه نشان مي دهد ايران نقش دوگانه اي را بازي مي كند شوراي حكام در اوايل تابستان تشكيل جلسه خواهند داد تا درباره اين كه آيا ايران به تعهداتش عمل كرده يا نه تصميم گيري كند.
به گفته منابع آژانس، تصميم گيري آنها به ميزان زيادي بستگي به نظر كشورهاي فرانسه، آلمان و انگليس خواهد داشت. اگر آنها از موضع آمريكا حمايت كنند، اين به معناي تحت فشار قرار دادن ايران و حتي ارجاع موضوع به شوراي امنيت خواهد بود. »inteligx» معتقد است كه موضع آمريكا نظر اعلام شده از سوي رئيس جمهور بوش بتاريخ سيزده فوريه را منعكس خواهد كرد. بوش گفته بود كه «مي بايست از عمل كردن به تعهدات از سوي ايران و عدم توسعه سلاحهاي هسته اي از سوي اين كشور اطمينان حاصل كرد.»
- دوشنبه، ۲۰ مهر ۱۳۸۸
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 726
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
دیگر عناوین :
