-
چشم انداز انتخابات آمريكا
روزنامه اعتماد ملي > شماره 701 5/5/87
نویسنده: یوسف مولایی
آمريكا كشوري پهناور و قدرتمندي است و نگاه هاي بسيار و متفاوتي را به خود خيره مي كند. بهترين دانشگاه هاي دنيا در آمريكا به توليد علم و انديشه مشغول هستند. بالاترين سهم را درصدر دانشگاه هاي برتر جهان دارد. بالاترين بودجه پژوهشي جهان متعلق به آمريكا است. اولين جذب كننده سرمايه هاي خارجي و ايضا بزرگ ترين سرمايه گذار در كشورهاي ديگر است. اولين كشور در جذب نخبگان كشورهاي ديگر است و كمترين مهاجرت از آمريكا به كشورهاي ديگر صورت مي گيرد. بزرگ ترين بودجه نظامي جهان متعلق به آمريكا است. در علم و تكنولوژي پيشتاز است و در فضانوردي و تسلط بر فضا، گوي سبقت را از رقيبان خود ربوده است. بيشترين گردش مالي جهان در آمريكا انجام مي گيرد.
آمريكا بيشترين سهم را در فهرست برندگان جوايز نوبل دارد. بزرگ ترين صنعت سينما متعلق به آمريكا است. از بيشترين تنوع فرهنگي برخوردار بوده و در حوزه توليدات فرهنگي، هنري حرف هاي زيادي براي گفتن دارد. بخشي از نيازهاي جامعه جهاني را در بخش تغذيه، كشاورزي آمريكا تامين مي كند و بيشترين حجم اختراعات و ابتكارات در آن كشور به ثبت مي رسد. آمريكا دريچه هاي دنياي مجازي (اينترنتي) را روي جامعه جهاني گشوده است و در توليد نرم افزار پيشتاز است. دلايل زيادي در توجه نگاه هاي مثبت به آمريكا وجود دارد، با اين وجود آمريكا مدينه فاضله نيست و مسووليت بخش عمده اي از گرفتاري ها و عقب ماندگي كشورهاي جهان بر دوش آمريكا سنگيني مي كند چرا كه آمريكا بيشترين نقش را در تصميم گيري هاي بين المللي دارد. عضو دائم و فعال شوراي امنيت است بزرگ ترين سهامدار بانك جهاني است و رئيس اين بانك به موجب قانون نانوشته هميشه يك آمريكايي است. سهامدار عمده صندوق پول و عضو بانفوذ و فعال سازمان تجارت جهاني است. جايگاه ممتازي در ناتو دارد. ركورددار مداخلات نظامي در جهان است و كودتاهاي زيادي را طراحي و رهبري كرده است. حدود 7 دهه است كه يا در جنگ بوده يا در حال راه اندازي جنگ و برنامه ريزي براي مناقشات نظامي در اقصي نقاط جهان بيشترين پايگاه هاي نظامي را در خارج از سرزمين خود دارد و بيشترين تلفات انساني در جنگ هاي تهاجمي را آمريكا داده و تنها كشوري است كه از بمب اتمي عليه كشور ديگر استفاده كرده است. از پذيرش بسياري از كنوانسيون هاي بين المللي همچون پيمان كيوتو اساسنامه ديوان كيفري بين المللي سرباز زده است. در شوراي حقوق بشري عضويت ندارد. آمريكا با جغرافيايي پهناور، غني و تاريخي بسيار جوان براي خود يك دنيا است، از اين رو نگاه به آمريكا، نگاه به يك دنيا در درون دنيا يا در كنار دنيا است. آمريكا در تدوين قانون اساسي مترقي پيشگام است و كارنامه درخشاني در آزادي رسانه ها و مطبوعات دارد و در عين حال محدوديت هاي زيادي براي دگرانديشان و رنگين پوستان در قسمت عمده اي از تاريخ جوان خود دارد. امروز هم سياه پوستان و زنان نقش بسيار كمرنگي در صحنه سياسي و اقتصادي آمريكا ايفا مي كنند. به خاطر قدرت بالاي سرمايه و حاكميت نظام سرمايه داري و اقتصاد ليبرالي، فقر، بي عدالتي و تبعيض بين آمريكا و تمدن واقعي فاصله زيادي ايجاد مي كند. آمريكا كه به دنبال بسط دموكراسي در جهان است، در عين حال در كارنامه خود جنگ ويتنام، مداخله در نيكاراگوئه، كودتا در ايران، شيلي، مداخله نظامي در پاناما، كوبا، واترگيت، ايران گيت، زندان گوانتانامو و ابوغريب را دارد. آمريكا مجموعه اي بسيار پيچيده و به هم تنيده از تصاوير زيبا و زشت و رويدادهاي تلخ و شيرين است، به همين دليل نگاه هاي متفاوتي را به خود جلب كرده و در كانون ارزيابي هاي متضاد و بحث انگيزي قرار دارد به طور كلي از 3 زاويه متفاوت، آمريكا مورد توجه قرار مي گيرد: گروهي فقط تصويرهاي زيباي آن را مي بينند و شيفته اين پديده سحرانگيز و جادويي مي شوند. گروهي ديگر فقط زشتي هاي آن را مي بينند و نابودي اين هيولاي شوم را آرزو مي كنند و در هر فرصتي به نفرين آن مي پردازند. گروه سوم به عنوان واقعيتي تاريخي زشتي ها و زيبايي ها را در كنار هم مي بينند و فرصت ها و تهديدهاي اين سرزمين عجايب را مورد بررسي قرار مي دهند. نگاه به انتخابات آمريكا نيز متاثر از زواياي ديد مختلف به اين تحولات است. مي توان انتخابات آمريكا را از منظر احساس و آرزو نگاه كرد و در شكست يك كانديدا و پيروزي كانديداي ديگر به شادي پرداخت. مي توان آرزوي مرگ سياسي و رسوايي كانديدايي را در سر پروراند. مي توان به شرط بندي روي آورد و به تماشاي اين رقابت نشست. مي توان بر حس كنجكاوي غلبه كرد و بي اعتنا از كنار قضايا گذشت. واقعيت امر اين است كه دلخوش كردن به نتيجه انتخابات آمريكا براي درمان دردهاي ملي بسيار آزاردهنده است، از سوي ديگر انتخابات آمريكا به لحاظ شكلي و محتوايي آنقدر پيچيده است كه فهم و درك كامل آن نياز به تخصص، مطالعه و بررسي دارد. ورود همگان به اين عرصه اتلاف وقت و انرژي را مي تواند به دنبال داشته باشد اما در نگاهي كوتاه و گذرا، مي توان به ارائه ملاحظاتي چند بسنده كرد. نخست، از نظر شكلي، ماراتن انتخابات آمريكا بسيار پيچيده و نفس گير است. براي ناظر غيرمتخصص خارجي هميشه اين پرسش مطرح است كه چرا پروسه انتخابات اينقدر پيچيده، طولاني، پرهزينه و غيرفني است؛ چه بخشي از اين رقابت بين دو حزب و در داخل هر حزب جدي و چه بخشي از آن نمايشي است. چگونه است كه در خارج از اين دو حزب هيچكس شانس پيروزي ندارد. چگونه است كه تقريبا توازن كامل در كاخ نشيني هريك از دو حزب وجود دارد. نقش الكترال ها چگونه در دموكراسي مستقيم قابل توجيه است. براي متخصصان حوزه حقوق عمومي، روابط بين الملل، سياستگذاري عمومي، علوم سياسي و دنبال كردن انتخابات آمريكا به لحاظ علمي جذابيت دارند. از جنبه ماهيتي نيز فهم و درك تاثير انتخابات آمريكا در گرو آگاهي از نقش اشخاص حقيقي و حقوقي آمريكايي در تصميم سازي ملي و بين المللي است. در ميان نهادهاي رسمي، غيررسمي و آشكار و پنهان آمريكا، رياست جمهور نقش تعيين كننده اي در سياستگذاري ندارد. دست رئيس جمهور به خصوص در طراحي و مهندسي استراتژي آمريكا و شيوه هاي حصول به آن زياد باز نيست. در پروسه تصميم سازي آمريكا، نهادهاي علمي، پژوهشي، دانشگاهي، جامعه مطبوعاتي، جامعه مدني، شركت هاي چند مليتي، شركت هاي نفتي، اليگارشي خانوادگي، نهادهاي مالي و بانكي، شوراهاي مختلف مطالعاتي، ورزشي، نيروهاي نظامي، نهادهاي امنيتي، لابي ها و شخصيت هاي بانفوذ اقتصادي، سياسي حضور داشته و تاثيرگذار هستند. رصد كردن جنب و جوش و نشست و برخاست هاي افراد مختلف در درون نهادهاي فعال آمريكا از راه دور كار ساده اي نيست و ايضا تعيين و تعريف نقش رئيس جمهور در تصميم سازي ها كار بسيار دشواري است. دموكرات يا جمهوريخواه، رئيس جمهوري آمريكا در خدمت منافع ملي آمريكا و استراتژي آن كشور است و تعريف منافع ملي و استراتژي توسط نخبگان سياسي، فرهنگي، علمي، اقتصادي و نظامي با بهره گيري از خرد دسته جمعي صورت مي گيرد و شيوه عمل دموكرات ها و جمهوريخوا هان به صورتي است كه در مسير دفاع از منافع ملي آمريكا به عنوان يك تيم و مكمل يكديگر عمل مي كنند. حيات سياسي و عملكرد اجرايي رئيس جمهور توسط قواي ديگر و نهاد جامعه مدني و افراد با نفوذ رصد و كنترل مي شود. آمريكا يكي از قوي ترين دموكراسي هاي شكلي و ممكن دنيا را دارد. معماري و مهندسي در عرصه اجرايي به صورت سيستمي و درون يك سيستم انجام مي گيرد. رئيس جمهور جزئي از يك سيستم پيچيده و كارآمد دموكراسي آمريكا است و در جهت دفاع از منافع ملي آمريكا بايد از تمامي امكانات و گزينه ها از جمله گزينه نظامي استفاده كند و در اين خصوص فرقي بين دموكرات و جمهوريخواه وجود ندارد. در تمامي جنگ ها و برخورد هاي نظامي دموكرات ها و جمهوريخوا هان به يكسان سهم دارند. توسل به زور با پيشبرد اهداف ملي از طريق ديپلماسي را ضرورت هاي زماني ديكته مي كند. تمايلات و خواسته هاي شخص رئيس جمهور (دموكرات يا جمهوريخواه) نقش تعيين كننده اي ندارند. تاكتيك ها نيز عمدتا متكي بر تجارب ملي از طريق آزمون و خطاست. نقش مشاوران و نهادهاي پشت صحنه در تعيين تاكتيك ها بسيار اهميت دارد. اما در مورد آنچه مربوط به منطقه خاورميانه است، حداكثر تفاهم و نزديكي بين حزب دموكرات و جمهوريخواه وجود دارد. حمايت آمريكا از اسرائيل پايه اساسي غيرقابل تغيير سياست خارجي آمريكا در منطقه است. حضور پرقدرت آمريكا در منطقه و از جمله خليج فارس بخشي از استراتژي درازمدت آمريكا را تشكيل مي دهد. هم پيماني با بسياري از دولت هاي منطقه بخشي از سياست منطقه اي آمريكا است. تامين امنيت استخراج و صدور نفت و مهار فدراسيون روسيه و چين بخشي از سياست هاي تعريف شده آمريكا است و در رابطه با ايران نيز تفاوت سياست هاي جمهوريخواهان و دموكرات ها، آنقدر اساسي نيست كه ارزش صرف وقت را داشته باشد. شعارهاي انتخاباتي نبايد ما را دچار اشتباه در محاسبه كند. انتخابات آمريكا مهم است ولي مهم تر از آن انتخابات ايران و مديريت مشكلات در سطح ملي و بين المللي است.
- شنبه، ۵ مرداد ۱۳۸۷
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 781
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
دیگر عناوین :
