-
تاثیر توان نظامی بر امنیت جمهوری اسلامی ایران
احسان اعلائی - کارشناس روابط بین الملل
اندیشکده روابط بین الملل - یکی از عوامل ایجابی در تامین امنیت ،توان نظامی هر کشور در مقابله با تهدیدات متعدد می باشد. در این نوشتار سعی می شود تا با به بررسی موقعیت ایران در بخش توان نظامی و تهدیدات چیشروی آن بپردازیم.
توان نظامی
دولت ها در نظامی هرج و مرج گونه به عنوان مهمترین بازیگران عرصه بین الملل همواره در جستجوی قدرت و تامین بیشترین منافع ملی خود هستند.دولت ها برای تامین منافع ملی و امنیت ملی همواره در صدد حفظ و افزایش قدرت خود به ویژه در بعد نظامی هستند.
دولت ها به آن دلیل به سوی افزایش قدرت گام بر می دارند که از عهده تهاجم به یک کشور و یا باز داشتن کشور دیگر از تهاجم برآیند.به عبارتی قدرت نظامی یکی از نشانه های آشکار قدرت به شمار می آید و کشورها نیز همواره در محیطی به سر می برند که در آن امنیت آنها مورد تهدیدهای داخلی و خارجی فراوان وهمیشگی قرار دارد.
از سویی قدرت نظامی موثر رابطه ای معنادار با توان اقتصادی نیز دارد.
در مورد شاخصه های قدرت نظامی می توان به ترتیب به تعداد ارتش و نیروی نظامی ، تجهیزات وتسلیحات , بودجه و هزینه های دفاعی ، فرماندهی و رهبری ، پشتیبانی و لجستیک اشاره نمود.
از نظر برخی از کارشناسان ، متغیرهای نشان دهنده قدرت نظامی یک کشور عبارت اند از:
((1- منابع راهبردی : شامل بودجه های دفاعی ، نیروی انسانی، زیر بنای نظامی ، موسسات پژوهشی ، توسعه ، آزمون و ارزشیابی رزمی پایگاههای صنایع دفاعی ، پشتیبانی و تدارکات جنبی
2- توان تحول پذیری : شامل تهدیدها و راهبردها ، روابط لشگری و کشوری ، روابط نظامی خارجی ، آموزش و ساماندهی ، ظرفیت و قابلیت نوآوری
3- توان و کارایی رزمی : شامل توانایی نیروی زمینی ( نیروهای پیاده نا منظم) ، نیروهای هم آهنگ پیاده و توپخانه، نیروهای رزمی ترکیب شده اولیه
4- توانایی نیروی دریایی
5- توانایی نیروی هوایی ))
به هر حال توانمندیهای نظامی یک کشور رابطه مستقیمی با توان اقتصادی و اندازه بودجه دفاعی آن کشور دارد.
به طور مثال (( در سال 2005 آمریکا با حدود پانصد میلیارد دلار بودجه , بالاترین بودجه دفاعی در جهان را داشته است و بودجه نظامی آمریکا پنج برابر بیشتر از کشورهای دیگر بوده است.))
البته گفتنی است که بودجه جمهوری اسلامی ایران نسبت به بسیاری از کشورهای جهان و حتی منطقه در سطح پایین تری قرار دارد.
حال آنکه ایران با تهدیدهای فراوانی روبروست که باید توجه ویژه ای به بودجه دفاعی کشور شود و هدف اصلی سیاستهای دفاعی کشور ارتقای توان دفاعی نیروهای مسلح برای بازدارندگی در برابر تهدیدها و حفاظت از منافع ملی و انقلاب اسلامی و منابع حیاتی کشور است.
از سویی حضور قدرتهای خارجی مانند آمریکا در کشورهای همسایه ایران و حمایت آمریکا از اسرائیل و حمایت برخی از کشورهای منطقه خلیج فارس از آمریکا و نیز تلاش آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران از هر طریقی باعث گردیده که ایران در یک شرایط پیچیده و ویژه ای قرار گیرد.این در حالی است که عدم وجود امنیت واعتماد و وجود نا امنی در منطقه به رقابت های تسلیحاتی میان کشورها دامن زده است و به نوعی امنیت ملی ایران را نیز تحت الشعاع قرار داده است.
به طور مثال (( هزینه های نظامی خاورمیانه در سال 2006 بر اساس نرخ واقعی 2/8 درصد افزایش داشته است که معادل 72/5 میلیارد دلار ( با توجه به ارزش ثابت دلار در سال 2005 ) بوده است.عربستان سعودی با 14 درصد افزایش در سال 2006 همچنان بالاترین رشد سالانه را دارد.))
علاوه بر این تنها دید غالب در منطقه خاورمیانه برای دفع تهدیدات خارجی استفاده از تدارکات پیچیده نظامی است و همین امر تنها راه تامین کننده امنیت ملی کشورها قلمداد میشود و ایران نیز به اجبار تحت تاثیر این موج منطقه ای و مسابقه تسلیحاتی قرار گرفته است و از طرف دیگر با تهدیدات متنوعی در داخل کشور و منطقه خاورمیانه قرار دارد.
موقعیت ایران در خاورمیانه باعث گردیده است که نسبت به محیط بین المللی و منطقه ای و معادلات قدرت در خاورمیانه و جهان بی تفاوت نباشد و توجه به توان نظامی به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر برای ایران همواره مطرح بوده است.
چالشهای داخلی در ایران , مواجهه با اختلافات قومی و مذهبی , وجود تهدیدات از سوی قدرتهای خارجی حاضر در منطقه و تهدیدات موجود علیه ایران از سوی اسرائیل شرایط ویژه ای را پیش روی ایران قرار داده است که افزایش توان نظامی می تواند تا حدودی کاهش دهنده برخی از تهدیدات باشد.
خودکفایی ایران در ساخت و تولید انواع تسلیحات نظامی و حتی صادرات در این زمینه با توجه به تحریمهای متعدد قابل توجه می باشد اما نباید فراموش نمود که پرداختن به مسائل نظامی در منطقه به علت وجود بی ثباتی و ناامنی باعث گردیده که کشورهای منطقه برای تامین امنیت خود به یک مسابقه تسلیحاتی دست بزنند که همین امر نیز از نظر اقتصادی باعث اعمال فشار در بخش اقتصادی به این کشورها می شود.
- یکشنبه، ۱۳ تیر ۱۳۸۹
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 228
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
دیگر عناوین :
