-
جایگاه ترکیه درسیاست خاورمیانه ای آمریکا پس ازیازدهم سپتامبر
احسان اعلائی پور - کارشناس روابط بین الملل
اندیشکده روابط بین الملل - در این مقاله ما در پی بررسی جایگاه ترکیه در سیاست خاورمیانه ای آمریکا پس از یازدهم سپتامبر هستیم.
افزون بردوعامل وجودشرایط مساعددرخاورمیانه وضرورت تغییروضع موجود درآن برای حفظ منافع آمریکا،عامل دیگری نیزدرتغییرسیاست خارجی آمریکا درمنطقه مزبورموثربود وآن رقابت آمریکا بااتحادیه اروپاوروسیه درخاورمیانه است.وجوداین سه شرط مکمل،سیاستگذاران آمریکا رابه این نتیجه رهنمون کردکه برای تضمین برتری آمریکا درقرن بیست ویکم،تغییرسیاست خاورمیانه ای آمریکا امری ضروری است،وضعیت خاورمیانه به گونه ای بودکه هم شکاف میان آمریکاوقدرت های بزرگ راافزایش می دادوهم زمینه تقویت مخالفان رادرمنطقه فراهم می کردازهمین رو ارتباط دادن تروریسم به خاورمیانه،هم موجب ائتلاف قدرتهای بزرگ می شدوهم قدرت چانه زنی دولتهای خاورمیانه، و متحدان منطقه ای آمریکا راکاهش می داد.
اما با وقوع حوادث یازدهم سپتامبر دید امریکا به ترکیه نیز تغییر نمود.تا پیش از فروپاشی شوروی نقش ترکیه در سیاستهای امریکا بسیار پررنگ بود زیرا مانعی در برابر نفوذ شوروی محسوب می گردید اما با فروپاشی شوروی نقش ترکیه نیز کمرنگتر گردید .
وقوع حوادث یازدهم سپتامبر باعث گردید تا امریکا از یک تهدید، فرصتی طلایی برای افزایش نفوذ خود در خاورمیانه و تامین منافع خود و همپیمانانش ایجاد نماید.
حمله به افغانستان وعراق به بهانه مبارزه با تروریسم همین فرصت بود.از سویی ترکیه یکی از اعضای ناتو محسوب می شد و مجبور بود تا با امریکا همراه گردد.ترکیه نیزبه نوعی از مبارزه با تروریسم استقبال نمود.
اما در حمله امریکا به عراق وضع کمی متفاوت بود ودر لشکر کشی امریکا به عراق امریکا امیدوار بود تا نیروهای خود را از خاک ترکیه وارد این کشور نماید اما در کمال تعجب با مخالفت ترکیه مواجه گردید.زیرا ترکیه همواره با مشکلات جدایی طلبی از سویی کردها مواجه بوده و تمامیت ارضی خود در این زمینه را مورد تهدید می دید.
با حضور صدام بر مسند قدرت در عراق ترکیه تا حدودی احساس راحتی می نمود زیرا صدام اجازه قدرت یابی به کردها را نمی داد و تهدید علیه ترکیه نیز تاحدودی کاهش می یافت .اما با حمله امریکا به عراق و سرنگونی حکومت صدام راه برای قدرت یابی کردها باز شدواین تهدیدی علیه ترکیه محسوب می گردید.
با این اوصاف روابط ترکیه با امریکا تا حدودی تحت تاثیر حمله امریکا به عراق قرار گرفت.
افزایش بی سابقه کاربرد خشونت از سوی پ.ک.ک مشکلات فراوانی را برای ترکیه ایجاد نمود و تقاضای ترکیه از امریکا مبنی بر حمایت از نابودی اردوگاههای آموزشی پ.ک.ک در شمال عراق همواره مورد بی توجهی واشنگتن قرار گرفته است.
اما استراتژی کلان آمریکاکه این کشورمی کوشدتاآنرادرخاورمیانه اجرانمایدعبارتنداز:
1-حل وفصل مناقشه اعراب،اسرائیل.
2-ادامه رونددمکراتیزاسون درخاورمیانه به تعبیرآمریکا.
3-مبارزه باگسترش اسلام گرایی.
4-جلوگیری ازرشدوتوسعه کشورهایی که مخالف سیاستهای آمریکادرمنطقه هستند.
5-دردست گرفتن منابع انرژی بخصوص نفت وگاز.
6-تحت نظرداشتن قدرتهای مختلفی همچون روسیه،چین و...
7-تامین امنیت اسرائیل درمنطقه.
امابطور کلی آمریکا سعی می نماید تا از موقعیت ترکیه در منطقه برای رسیده به اهداف خود استفاده نمایدو همچنین منافع همپیمانانش در منطقه را حفظ نماید و از این کشورها در برابر کشورهای مخالف امریکااستفاده نماید.آمریکا از پایگاه اینجرلیک ترکیه برای اعزام نیرووتجهیزات به افغانستان استفاده می نمایدونیروهای ترکیه نیز به همراه نیروهای ناتو مشغول فعالیت در افغانستان می باشند.اما بابطور کلی ترکیه و آمریکا متحدان طبیعی یکدیگر به شمار نمی آیندوروابط دو کشور نا متقارن می باشد.ترکیه قدرتی منطقه ای است که با نگرشی محلی و منطقه ای به منافع و اولویتهای خود می اندیشد و الزامات سیاست خارجی این کشور به کندی تغییر می نماید،حال آنکه آمریکا به خاطر ماهیت ابر قدرت بودن و محاسبات جهانی ،الزامات سیاست خارجی اش با شدت بیشتری تغییر می کند.
- یکشنبه، ۱۳ تیر ۱۳۸۹
- اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
- تعداد بازدید : 207
- نسخه مناسب چاپ
- ارسال به یاهو مسنجر
ارسال به دیگران
